WYDZIAŁ MALARSTWA I NOWYCH MEDIÓW
zamknij
2017-11-23

Szczecińskie awangardy

Wystawa "Szczecińskie awangardy" gromadzi dzieła artystów współczesnych, związanych z Wydziałem Malarstwa i Nowych Mediów Akademii Sztuki w Szczecinie, przepracowujących idee klasycznej awangardy. Ramy pokazu stanowi lokalny kontekst – dzieje dwóch instytucji o mieszczańskim rodowodzie, muzeum i uczelni artystycznej. Ich pierwotna negacja oraz wynikająca z niej reforma, stały u podstaw awangardowego projektu początku XX wieku. Ekspozycja, skonstruowana achronologicznie wokół pojęć kluczowych dla całego stulecia, zwraca uwagę na dwie batalie o nowoczesną sztukę w Szczecinie. Po pierwsze akcentuje wagę Muzeum Miejskiego pod zarządem Waltera Riezlera (1910–1933), wspierającego twórczość ekspresjonistów, oraz nauczanie Szkoły Rzemiosł Artystycznych w czasie dyrekcji Gregora Rosenbauera (1923–1934), adaptującej najnowocześniejsze metody kształcenia. Riezler – czołowy teoretyk Werkbundu – zgromadził w komunalnej kolekcji szereg dzieł współczesnych twórców, wykonanie kilku zlecił specjalnie z myślą o budynku obecnego Muzeum Narodowego w Szczecinie.
 
Do rangi symbolu urósł stworzony przez Ludwiga Giesa Krucyfiks, który po objęciu władzy przez nazistów, uznany za przejaw sztuki zwyrodniałej, prezentowano na wszystkich stacjach niesławnej wystawy Entartete Kunst. Rosenbauer – awangardowy architekt – sprowadził do Szczecina pedagogów-absolwentów weimarskiego Bauhausu: Kurta Schwerdtfegra, Else Mögelin i Vincenta Webera. W muzeum i we współpracującej z nim szkole gościły wtedy najwybitniejsze postaci niemieckiej sceny artystycznej, m.in. Ludwig Mies van der Rohe, Oskar Schlemmer czy Johannes Itten. Po drugie wystawa przypomina sylwetki polskich artystów, przyjeżdżających do Szczecina w nowym okresie pionierskim po zakończeniu drugiej wojny światowej.
 
W salach Muzeum Pomorza Zachodniego, przejmującego gmach po swoim niemieckim poprzedniku, a także w klasach licealnej Szkoły Sztuk Pięknych pojawili się znów twórcy modernistyczni. Szczególną rolę odegrali Kazimierz Podsadecki – nestor międzywojennej awangardy, autor fotomontaży, typograf, członek Praesensu, a także młodsi o pokolenie Marian Tomaszewski i Łukasz Niewisiewicz – malarze zbliżający się do surrealizmu, oraz Sławomir Lewiński – rzeźbiarz zafascynowany sztuką archaiczną. Wszyscy zaangażowali się w proces budowania nowej tożsamości tak zwanych Ziem Odzyskanych, lecz brak powszechnego zrozumienia dla ich awangardowego języka formalnego skutkował szybkim wypaleniem pierwotnego entuzjazmu. Zarówno przed wojną, jak i po niej najbardziej doskwierała wątłość środowiska plastyków-eksperymentatorów, szczególnie skrzywdzonego przez politykę kulturalną III Rzeszy i PRL okresu stalinowskiego. 

Akademia Sztuki w Szczecinie, najmłodsza polska uczelnia artystyczna, od siedmiu lat nie tylko wypełnia lukę w zakresie kształcenia na poziomie uniwersyteckim. Podobnie jak miejscowa szkoła w latach dwudziestych, ożywia również środowisko lokalne przybyszami z kraju i zagranicy. Nosząc obciążoną tradycją nazwę, lecz budując swe struktury od podstaw, kieruje się namysłem nad eksperymentem w sztuce i życiu. Dlatego ekspozycja "Szczecińskie awangardy" zestawia dzieła historyczne (ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Lubelskiego, Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Zachęty Sztuki Współczesnej w Szczecinie, Bernhard-Heiliger-Stiftung / Kunsthaus Dahlem w Berlinie, Königliche Porzellanmanufaktur w Berlinie oraz kilku kolekcji prywatnych z Polski, Niemiec i Belgii) z ich współczesnymi reinterpretacjami lub świadectwami ciągłości idei awangardy. 


Wystawę podzielono na trzy części tematyczne: Jaskinia i wieża – dialog pierwiastków prymarnych, Tkanina – ciało, tożsamość, fetysz oraz Przeszłość (nie) istnieje. W nawiązaniu do praktyki wypracowanej przez Bauhaus dzieła klasyków i współczesnych „mistrzów” dopełniają prace najmłodszych absolwentów oraz studentów.

Ekspozycji towarzyszy polsko-niemiecka publikacja, zawierająca esej wprowadzający w problematykę awangardy w Szczecinie (Szymon Piotr Kubiak) oraz teksty poświęcone recepcji teorii barw Adolfa Hölzla (Ulrich Röthke), wczesnej twórczości Berharda Heiligera (Dorothea Schöne), wieloaspektowej sztuce Kazimierza Podsadeckiego (Anna Saciuk-Gąsowska), roli tkaniny artystycznej w Polsce i Niemczech okresu międzywojennego (Piotr Korduba), funkcji fotografii artystyczno-dokumentacyjnej (Dorota Łuczak) oraz akcji Entartete Kunst w szczecińskim Muzeum Miejskim (Dariusz Kacprzak).  

Artyści:
Hermann Bleeker, Paweł Bownik, Hubert Czerepok, Otto Dannenberg, Danuta Dąbrowska-Wojciechowska, Ludwig Gies, Agnieszka Grodzińska, Bernhard Heiliger, Marta Hryniuk, Hasso von Hugo, Natalia Janus-Malewska, Amanda Korol, Wilhelm Kreis, Igor Krupczyński, Max Kühn, Kamil Kuskowski, Olga Lewicka, Sławomir Lewiński, Wojciech Łazarczyk, Artur Malewski, Johannes Mangels, Moriz Melzer, Agata Michowska, Ludwig Mies van der Rohe, Bożena Mozolewska, Łukasz Niewisiewicz, Maciej Nowacki, Anna Orlikowska, Kazimierz Podsadecki, Guido Reck, Zbigniew Rogalski, Gregor Rosenbauer, Kurt Schwerdtfeger, Aleksandra Ska, Piotr Skiba, Katarzyna Szeszycka, Małgorzata Szymankiewicz, Zbigniew Taszycki, Marian Tomaszewski, Joachim Utech, Karl Weishaupt, Iga Węglińska, Ania Witkowska, Adam Witkowski, Waldemar Wojciechowski, Monika Zawadzki, Agata Zbylut, Mac Zimmermann oraz studenci Wydziału Malarstwa i Nowych Mediów Akademii Sztuki w Szczecinie


oprac. dr Szymon Piotr Kubiak


_____________________________________________________


Szczecińskie awangardy
Muzeum Narodowe w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3


wernisaż: 23 listopada 2017 (czwartek), godzina 18.00
wystawa czynna do 14 stycznia 2018 
godziny otwarcia: wtorek, środa, czwartek, sobota: 10.00–18.00, 
piątek, niedziela: 10.00–16.00

organizatorzy: Muzeum Narodowe w Szczecinie, Wydział Malarstwa i Nowych Mediów Akademii Sztuki w Szczecinie, Zachęta Sztuki Współczesnej w Szczecinie, Kunsthaus Dahlem w Berlinie, Bernhard-Heiliger Stiftung w Berlinie

kurator: dr Szymon Piotr Kubiak


Wystawa w ramach Roku Awangardy w Polsce dofinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Miasta Szczecin oraz Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej